Granma

CAMAGÜEY - Het was een nogal armzalig vaartuig dat aanmeerde voor de kust bij Los Colorados bij Bayamo, maar het schip Granma hield vol en bracht op 2 december 1956 82 revolutionairen min of meer naar Cuba. En dit uitverkoren stel zou de boel wel eens eventjes gaan opschudden en het land een andere kant opsturen. We weten dat dat uiteindelijk is gelukt, maar slechts 13 van de 82 opvarenden van de Granma mochten dat meemaken. De plannen waren namelijk groots en meeslepend, maar de uitvoering werd een drama.

Het schip is het pronkstuk in een apart gebouwtje bij het het Museo de la Revolución in Havana. De Granma (Amerikaanse 'slang' voor oma) is een heilig relikwie voor de revolutionairen. Niet voor niets werd het gebied waar de revolutionairen aanspoelden, omgedoopt tot 'Granma'. Dat geldt ook voor het nationale park aldaar (dat een UNESCO Werelderfgoed is vanwege het rijke leven in zee).

Gammele planning

In 1943 werd de boot gebouwd voor de Amerikaanse marine en diende het als zogenaamd doelschip tijdens oefeningen; het schip werd talloze keren geraakt door waterbommen. Na de oorlog werd het gekocht door een Amerikaanse industrieel die hier tochten mee ging maken; ook Havana werd tot twee keer toe aangedaan. In 1954 leed de boot ernstige schade tijdens een orkaan en de eigenaar geloofde het allemaal wel; de schade werd niet hersteld.

Nou, in die staat kwam het in 1956 in handen van de Cubaanse revolutionairen die op dat moment in Tuxpan in Mexico waren en via een wapenhandelaar de uitzet wilde samenstellen. De ergste problemen met het schip werden hersteld en er kwamen nieuwe motoren in de boot, zodat de Granma kon dienen als vervoer 'a la patria'.

Hoewel het plaats bood aan 12 man stapten op 25 november 82 mannen aan boord en een ruige reis volgde. De planning en de strategie waren even gammel als het schip, wat bewijst dat de lijn tussen bevlogenheid en onbesuisdheid (zo niet idiotie) flinterdun is. De club dacht dat de reis vijf dagen zou duren en bij aankomst zou gelijktijdig een aanval plaatsvinden op een kazerne in Santiago, om de aandacht van het leger af te leiden. En het volk... dat zou vanzelfsprekend in opstand komen en de revolutionairen verder helpen.

Maar goed, tot zover de plannen op papier.

Over de reling

Als je de officiële geschiedschrijving mag geloven was de landing een heldhaftig gebeuren, maar andere bronnen laten toch iets anders zien.

Want dit waren de kernwoorden van de barre tocht: flinke wind, heftige deining, revolutionaire helden in spé die over de reling hingen om te kotsen, zeewater in het schip, emmertjes waarmee werd gehoosd en ook de boordradio die kaduuk ging. Hierdoor kon niet aan de kameraden aan de wal worden doorgegeven dat het allemaal veel langer ging duren.

Tot overmaat van ramp sloeg een revolutionair over boord en ging er kostbare tijd (en benzine!) verloren met het zoeken (met succes overigens) naar de drenkeling. De landing zelf verliep ook al niet vlekkeloos omdat de reddingsboot die hen naar de kustlijn zou brengen, te zwaar beladen was met revolutionairen en aldus koppie-onder ging. En zo moesten ze het laatste stuk door het water waden naar het vaste land. De meeste wapens bleven achter op de boot en hebben ze nooit meer gezien. Bovendien waren ze op een totaal andere plek terechtgekomen dan gepland.

Ondertussen was de aanval op de kazerne een grote mislukking geworden en het volk bleef lekker thuis. Al met al geen denderend succes.

Op de hielen

Door al dit gehannes kreeg het regeringsleger -en dan met name de luchtmacht- de landing snel in de smiezen. In de dagen na de landing zat het leger de rebellen op de hielen en verreweg de meesten sneuvelden terwijl ze een veilig heenkomen zochten in de bergen (Sierra Maestra); twaalf man wisten het uiteindelijk te overleven, de rest niet.

In de jaren die volgden werd door de overgebleven strijders en onder leiding van Fidel Castro een leger opgezet (el ejercito rebelde) en een effectieve guerilla-oorlog gevoerd waarbij de aanhang van Fidel gaandeweg toenam. Het leidde hen uiteindelijk naar de overwinning op nieuwjaarsdag 1959.

Geen tegenspraak

En dat zijn de mooie verhalen, nietwaar. De overwinning behalen na veel tegenslag (maar je kunt het ook stommiteit noemen) maar met veel elan en met een houtje-touwtje-planning van een opstand. Met weinig middelen maar met steun van de bevolking, lukt alles; dat moet de boodschap zijn.

Niet voor niets is de Granma ook de naam van het officiële partij-orgaan van de Cubaanse communistische partij, waarin je kunt lezen wat de partij vindt. En zo lees je verhalen waarvan het glazuur van je tanden aan alle kanten barst over bijvoorbeeld de oorlog in de Oekraïne en de onvoorwaardelijke steun van Cuba aan Rusland.  

Je vindt er de officiële mededelingen en standpunten en teksten als: Fidel is geen verleden tijd, maar is nu en onze toekomst. Of waarin steun wordt uitgesproken voor Poetin tijdens het conflict in de Oekraïne.

Zo werken die dingen kennelijk: Granma staat zowel voor de bevlogenheid en de moed van een stel revolutionairen op een gammele boot, als voor een krant die een onhebbelijke verering van de partij en een persoon centraal stelt, die kennelijk zelfs na zijn dood geen tegenspraak duldt.

Klik op banner om terug te keren naar onze reisblog